Spiral, gebelikten uzun süreli korunma sağlayan ve bir kez yerleştirildikten sonra günlük bir hatırlama gerektirmeyen bir doğum kontrol yöntemidir. Tıp dilinde rahim içi araç (RİA) olarak adlandırılır. Bu küçük araçların bakır içeren ve hormon salgılayan iki ana grubu vardır; bakır grubunun içinde klasik T şeklindeki modellerin yanında Gynefix gibi çerçevesiz ve Ballerine gibi küresel tasarımlar da bulunur. Muayeneye gelen kadınların sorduğu ilk iki soru genellikle aynıdır: “Bana hangi model uygun?” ve “Toplam ücret ne kadar tutar?”
Bu sayfada türler arasındaki farkları, 2026 yılında ücreti belirleyen kalemleri, ücretsiz takılabildiği kurumları, SGK ve özel sigorta durumunu, takılma zamanını, işlem sırasında ve sonrasında neler yaşanacağını ve kontrol takvimini sırayla bulabilirsiniz. Amaç, muayeneye gelmeden önce hangi bilgiyi sormanız gerektiğini netleştirmektir.
Op. Dr. Taner Akçal, Ankara’daki muayenehanesinde bu işlemi jinekolojik muayene ve ultrason değerlendirmesinin ardından, kişinin sağlık geçmişine ve beklentisine göre seçilen yöntemle uygulamaktadır.
Spiral (RİA) Nedir, Hangi Türleri Var?
RİA, rahim boşluğuna yerleştirilerek gebeliğin oluşmasını engelleyen küçük bir doğum kontrol aracıdır. Rahim içinde kaldığı süre boyunca etkisini sürdürür; çıkarıldığında doğurganlık genellikle kısa sürede önceki haline döner. Türler arasındaki fark; korunma mekanizmasını, kullanım süresini ve ücreti doğrudan etkiler.
Bakır spiral: Sperm hareketini engeller ve döllenmeyi önler.
Hormonlu spiral (Mirena, Kyleena, vb.): Progesteron hormonu salgılayarak hem döllenmeyi hem de rahim içi dokunun gebeliğe uygun hale gelmesini engeller.
Bakır Spiral (Klasik T Şeklinde RİA)
En yaygın kullanılan modeldir. Plastik bir T gövdenin kollarına ve sapına sarılmış bakır tel, rahim içinde spermler için olumsuz bir ortam oluşturur. Hormon içermediği için adet döngüsünü hormonal olarak baskılamaz; bu nedenle hormon kullanmak istemeyen ya da hormon kullanması sakıncalı olan kadınlar için öne çıkar. Modeline göre 5 ila 10 yıl kullanılabilir. Bazı kadınlarda ilk aylarda adet kanaması biraz artabilir ve adet sancısı belirginleşebilir; bu durum çoğu zaman zamanla azalır.
Hormonlu Spiral: Mirena ve Kyleena Türü RİA
Hormonlu sistemler, levonorgestrel adlı progesteron türevi hormonu doğrudan rahim boşluğuna düşük dozda salgılar. Rahim ağzındaki salgıyı koyulaştırır ve rahim iç zarını inceltir. Mirena türü daha yüksek hormon rezervli, Kyleena türü ise daha küçük gövdeli ve daha düşük dozlu modellerdir. Marka ve modele göre kullanım süresi genellikle 3 ila 8 yıl arasında değişir. Bu sistem birçok kadında adet miktarını belirgin biçimde azaltır, bazı kadınlarda adet tamamen durabilir; bu bir yan etki değil, yöntemin beklenen etkilerinden biridir.
Gynefix: Çerçevesiz Bakır Rahim İçi Araç
Bu model, T şeklinde bir gövdesi olmayan, esnek bir ipe dizilmiş bakır tüplerden oluşur. Üst ucundaki küçük düğüm rahim kasının üst kısmına sabitlenir. Gövdesi olmadığı için rahim duvarına baskı yapmaz; bu özelliği nedeniyle küçük rahim yapısına sahip ya da klasik T modelini tolere edemeyen kadınlarda seçenek olarak değerlendirilebilir. Yerleştirme tekniği klasik modelden farklıdır ve bu tekniğe deneyim gerektirir; ürün maliyetiyle birlikte bu durum fiyata yansır. Ayrıntılı bilgi için Gynefix rahim içi araç sayfamıza bakabilirsiniz.
Ballerine: Küresel Bakır Spiral
Ballerine (IUB olarak da anılır), şekil hafızalı esnek bir tele dizilmiş bakır boncuklardan oluşur ve yerleştirildiğinde küre biçimini alır. Hormon içermez; etkisi bakıra dayanır. T şeklindeki modellere göre daha küçük bir hacim kaplar. Kullanım süresi üretici bilgisine göre değerlendirilir. Türkiye’de her merkezde bulunmayabilir; tedariki ve ürün maliyeti nedeniyle klasik bakır modele göre daha yüksek ücretli bir seçenektir.
Hangi modelin uygun olduğu; rahim boşluğunun boyutu ve şekli, adet kanamasının miktarı, adet ağrısı, hormon kullanımına ilişkin tercih ve sağlık geçmişi birlikte değerlendirilerek belirlenir. Fiyatı yüksek olan model her kadın için daha uygun model anlamına gelmez.
Ankara’da Spiral Takılması Fiyatları 2026
Ankara’da spiral takılması için ortalama fiyatlar genellikle kullanılan spiral türüne göre değişmektedir. 2026 yılı itibarıyla bakır spirallerin takılma dahil toplam maliyeti çoğunlukla 3.000 TL – 7.000 TL aralığında değişirken, hormonlu spirallerde (Mirena, Kyleena vb.) bu rakam marka ve modele bağlı olarak 10.000 TL – 20.000 TL aralığına kadar çıkabilmektedir. Muayene, ultrason kontrolü ve işlem ücretinin dahil olup olmaması da toplam fiyatı etkileyen önemli faktörlerdir. En doğru ve net fiyat bilgisi, jinekolojik değerlendirme sonrasında belirlenmektedir.
Yukarıdaki aralıklar genel bilgilendirme amaçlıdır; size uygulanacak ücret, muayenede hangi spiral modelinin seçildiğine ve ek inceleme gerekip gerekmediğine göre muayene sonrası kesinleşir. Telefonda tek bir rakam istemek yerine, aşağıdaki kalemlerin hangilerinin fiyata dahil olduğunu sormak daha sağlıklı bir karşılaştırma sağlar.
Ücreti Belirleyen Başlıca Unsurlar
Spiral türü: Bakır spiral ile hormonlu spiraller arasında belirgin fiyat farkı bulunur.
Kullanılan markalar: Mirena, Kyleena, T-Safe gibi markalar arasında maliyet farklıdır.
Model ve kullanım süresi: Çerçevesiz ve küresel bakır modeller, klasik T modeline göre daha yüksek maliyetlidir.
Jinekolojik değerlendirme: Muayene ve ultrason gerekliliği.
İşlem yapılacak ortam: Muayenehane, özel klinik veya hastane.
Ek işlemler: Spiral öncesi enfeksiyon tedavisi, rahim ağzı taraması vb.
İşlemin zorluk derecesi: Rahim açısı belirgin olan ya da rahim ağzı dar olan kadınlarda ek hazırlık ve ultrason eşliğinde yerleştirme gerekebilir.
Spiral Türüne Göre Ücret Neden Değişir?
Ücret farkının büyük kısmı ürünün kendisinden kaynaklanır. Klasik bakır model yapısı basit ve yaygın bir üründür. Hormonlu modellerde ise içinde yıllar boyunca kontrollü hormon salgılayan bir rezervuar bulunur; bu nedenle ürün maliyeti belirgin biçimde yüksektir. Çerçevesiz ve küresel modellerde hem ürün tedariki hem de yerleştirme tekniğinin farklı olması ücreti etkiler. Uzun vadeli bir hesap yapıldığında, yıllarca kullanılan bir aracın yıllık maliyeti, her ay alınan doğum kontrol yöntemleriyle karşılaştırılabilir düzeydedir; ancak bu karşılaştırma kişinin kullanım süresine bağlıdır.
Ücrete Dahil Olmayabilecek Kalemler
Fiyat karşılaştırması yaparken aşağıdaki kalemlerin pakete dahil olup olmadığını öğrenmek, sonradan sürprizle karşılaşmamak için önemlidir:
İlk jinekolojik muayene ve transvajinal ultrason
Smear veya HPV taraması (son tarama tarihi eskiyse önerilebilir)
Vajinal akıntı ya da enfeksiyon bulgusu varsa kültür ve tedavi
Gebelik testi (gebelik ihtimali dışlanamıyorsa)
İşlem öncesi ağrı kesici veya lokal anestezik uygulama
Takılmadan 4-6 hafta sonra yapılan ilk kontrol muayenesi
Kullanım süresi dolduğunda ya da istek üzerine aracın çıkarılması
Spiral Taktırmak Ücretli mi? Devlet Hastanesi, SGK ve Özel Sigorta
İşlem her zaman ücretli değildir; nerede ve hangi modelin uygulanacağına göre durum değişir.
Devlet Kuruluşlarında Ücretsiz Uygulama
Sağlık Bakanlığı’nın aile planlaması hizmetleri kapsamında, klasik bakır RİA devlet hastanelerinin kadın doğum polikliniklerinde ve aile planlaması hizmeti veren birinci basamak sağlık kuruluşlarında ücretsiz olarak takılabilir. Bu hizmetin hangi kurumda verildiği, randevu ve stok durumu zamana ve bölgeye göre değişebileceği için başvurmadan önce ilgili kurumdan bilgi almak gerekir. Bu kapsamda sunulan ürün genellikle standart T şeklindeki bakır modeldir; çerçevesiz, küresel veya hormonlu modeller bu ücretsiz uygulamanın kapsamında genellikle yer almaz.
Hormonlu RİA ve SGK Geri Ödemesi
Hormonlu sistemlerin SGK tarafından karşılanıp karşılanmadığı; reçeteye, tıbbi endikasyona ve güncel geri ödeme koşullarına bağlıdır. Yalnızca doğum kontrolü amacıyla kullanımda ürün bedeli çoğu durumda kişi tarafından karşılanır. Aşırı adet kanaması gibi tıbbi bir gerekçe olduğunda farklı koşullar söz konusu olabilir. Geri ödeme kuralları değişebildiği için, reçete yazılmadan önce durumunuzu eczane ve SGK üzerinden teyit etmeniz önerilir.
Özel Sağlık Sigortası
Özel sağlık sigortalarında muayene ve ultrason çoğu poliçede ayakta tedavi teminatı kapsamında değerlendirilebilir; ürünün ve takma işleminin karşılanıp karşılanmadığı ise tamamen poliçeye bağlıdır. Doğum kontrol amaçlı uygulamalar birçok poliçede kapsam dışında tutulur. İşlemden önce sigorta şirketinizden yazılı provizyon bilgisi almanız, toplam ödeyeceğiniz tutarı netleştirir.
Spiral Fiyatı Sorarken Hangi Sorular Sorulmalı?
Farklı merkezlerden aldığınız rakamları doğru karşılaştırabilmek için aynı soruları sormanız gerekir:
Söylenen fiyata aracın kendisi dahil mi, yoksa yalnızca takma işlemi mi?
Takılacak ürünün markası, modeli ve onaylı kullanım süresi nedir?
Muayene ve ultrason ücreti ayrıca mı alınıyor?
Takıldıktan sonraki ilk kontrol muayenesi fiyata dahil mi?
Muayenede enfeksiyon bulunursa işlem ertelenir mi, tedavi ayrıca ücretlendirilir mi?
Araç ileride çıkarılmak istendiğinde çıkarma işlemi ne kadar tutar?
İşlem sonunda fatura ve ürünün kutu ya da seri bilgisi veriliyor mu?
Çok Düşük Ücretli Spiral Teklifleri Neden Riskli?
Piyasa ortalamasının belirgin altında verilen teklifler, bazen kaynağı belirsiz, son kullanma tarihi yaklaşmış ya da saklama koşulları bilinmeyen ürünlerle ilişkili olabilir. Steril ambalaj açılmadan önce kutusunu ve son kullanma tarihini görmek hakkınızdır. Muayene ve ultrason olmadan yapılan bir uygulama; tanınmamış bir enfeksiyon, rahim içini bozan bir miyom ya da fark edilmemiş bir gebelik varlığında ciddi sorunlara yol açabilir. Faturasız ve kayıt dışı yapılan işlemlerde ise olası bir komplikasyonda tıbbi kayıt bulunmadığı için takip zorlaşır. Karşılaştırmada belirleyici olan, işlemin hangi koşullarda ve hangi güvencelerle yapıldığıdır.
Spiral Ne Zaman Takılır?
Gebelik olmadığı kesin olarak anlaşıldığı sürece RİA adet döngüsünün herhangi bir gününde takılabilir. Pratikte birçok hekim adet kanamasının son günlerini ya da bitiminden hemen sonrasını tercih eder; çünkü bu dönemde rahim ağzı biraz daha yumuşaktır ve gebelik ihtimali düşüktür.
Bakır model: Takıldığı andan itibaren koruma sağlar. Korunmasız ilişkiden sonraki 5 gün içinde takıldığında acil doğum kontrol yöntemi olarak da kullanılabilir.
Hormonlu model: Adetin ilk 7 günü içinde takıldığında koruma hemen başlar; döngünün daha ileri bir gününde takılırsa ilk 7 gün ek korunma önerilir.
Doğum sonrası: Normal doğum veya sezaryenden sonra genellikle lohusalık kontrolünde, rahmin eski boyutuna dönmesi beklenerek takılır.
Kürtaj veya düşük sonrası: Enfeksiyon bulgusu yoksa aynı seansta ya da kısa süre sonra takılabilir.
Emzirme döneminde: Hem bakır hem hormonlu model emzirme döneminde kullanılabilir.
Spiral Nasıl Takılır?
İşlem jinekolojik muayene odasında, steril koşullarda gerçekleştirilir. İşlem genel olarak şu aşamalardan oluşur:
Jinekolojik muayene yapılır. Rahim yapısı ve uygunluk değerlendirilir.
Ultrason ile rahmin pozisyonu incelenir.
Serviks (rahim ağzı) antiseptik ile temizlenir.
Rahim boşluğunun derinliği ölçülür.
Araç, özel bir aplikatör yardımıyla yerleştirilir.
İpler uygun uzunlukta kesilir ve ultrason ile yerleşim kontrol edilir.
Yerleştirme aşaması birkaç dakika sürer ve genellikle anestezi gerekmez. Hassasiyeti olan kişilerde lokal anestezik spreyler veya işlemden önce alınan ağrı kesiciler kullanılabilir. Muayene, ultrason ve bilgilendirme ile birlikte toplam randevu süresi daha uzundur.
Spiral Takılması Ağrı Yapar mı?
Çoğu kadın, rahim derinliği ölçülürken ve araç yerleştirilirken adet sancısına benzer bir kramp hisseder; bu his genellikle kısa sürede azalır. Daha önce normal doğum yapmış kadınlarda rahim ağzı daha esnek olduğu için işlem çoğunlukla daha rahat ilerler. Doğum yapmamış kadınlarda ya da rahim ağzı dar olanlarda rahatsızlık hissi daha belirgin olabilir.
Ağrı eşiği düşük olan kişilerde:
İşlemden önce ağrı kesici kullanımı
Lokal anestezik sprey
Yavaş ve kademeli yerleştirme
işlemi daha konforlu hale getirir. İşlem sırasında baş dönmesi veya bulantı hissederseniz bunu hekiminize söylemeniz yeterlidir; birkaç dakika dinlenmek çoğu zaman bu hissi geçirir.
Spiral Takıldıktan Sonra Ne Hissedilir, Nelere Dikkat Edilir?
İlk birkaç saat hafif kasık ağrısı olabilir. Birkaç gün süren hafif lekelenme görülebilir. Hormonlu modellerde ilk 3-6 ay düzensiz lekelenme sık görülür; bakır modellerde ise ilk adetler biraz daha bol ve sancılı geçebilir.
İşlemden sonra:
Günlük hayata aynı gün dönülebilir
Banyo yapılabilir
Araç kullanılabilir
İşe veya okula gidilebilir
Cinsel ilişki için genellikle 3–5 gün beklenmesi önerilir. Bunun dışında:
İlk 48 saat ağır spor yapılmamalıdır
İlk haftada tampon yerine ped tercih edilmelidir
Ateş, kötü kokulu akıntı veya giderek artan kasık ağrısı olursa beklemeden kontrole gelinmelidir
RİA cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumaz; gerektiğinde prezervatif ile birlikte kullanılmalıdır
Spiral Kontrolü Ne Zaman Yapılır? Spiral Düşer mi?
İlk kontrol, takılmadan yaklaşık 4-6 hafta sonra, genellikle ilk adetin ardından yapılır. Bu kontrolde ultrason ile aracın konumu değerlendirilir. Sonrasında yılda bir jinekolojik muayene yeterlidir; şikayet olduğunda ise kontrol zamanı beklenmez.
Nadiren araç yer değiştirebilir veya rahimden atılabilir. Atılma en sık ilk aylarda ve adet sırasında görülür. Şu belirtiler kontrol gerektirir:
Ani ve beklenmedik kanama
Şiddetli kasık ağrısı
İplerin hissedilmemesi ya da normalden uzun hissedilmesi
Partnerin ilişki sırasında sert bir uç hissetmesi
İpleri görünmeyen araç çoğu zaman ultrasonla yerinde bulunur. İpleri yukarı çekilmiş ve normal yolla çıkarılamayan durumlarda histeroskopi ile çıkarma gerekebilir.
Spiral Kimlere Uygundur, Kimlere Takılmaz?
Bu yöntem, doğum kontrol amacıyla pek çok kadına uygulanabilir. Aşağıdaki durumlarda özellikle değerlendirilir:
Uzun süreli korunma isteyenler
Emziren anneler
Hormonal doğum kontrol kullanmak istemeyenler (bakır spiral)
Unutma riski nedeniyle hap kullanamayanlar
Adet düzensizliği ya da fazla kanaması olanlar (hormonlu spiral)
Çocuk sayısını tamamlayanlar
Doğum yapmamış kadınlara da uygulanabilir; rahim boyutu ve yapısı değerlendirilerek daha küçük gövdeli modeller tercih edilebilir.
Buna karşın şu durumlarda takılmaz ya da önce altta yatan durumun çözülmesi gerekir:
Gebelik veya gebelik şüphesi
Aktif pelvik enfeksiyon ya da tedavi edilmemiş cinsel yolla bulaşan enfeksiyon
Nedeni açıklanmamış vajinal kanama
Rahim boşluğunu belirgin biçimde bozan miyom veya rahim anomalisi (bu konuda miyom tedavisi sayfamıza bakabilirsiniz)
Rahim ağzı ya da rahim kanseri
Bakır model için bakır alerjisi veya Wilson hastalığı; hormonlu model için meme kanseri öyküsü
Hormonlu Spiral Kimler İçin Daha Uygundur?
Hormonlu sistemler yalnızca gebelikten korumak için değil, bazı jinekolojik sorunların yönetiminde de kullanılır. Değerlendirildiği durumlar:
Aşırı adet kanaması
Ağrılı adet
Polikistik over sendromu nedeniyle rahim iç zarının korunması gereken durumlar
Endometriozis ve çikolata kisti ile ilişkili ağrılar
Kanamaya bağlı demir eksikliği anemisi
Düzensiz adet döngüsü
Bu sistemler çoğu kadında kanamayı azaltır, bazılarında adet tamamen durabilir. Çıkarıldığında adet düzeni genellikle önceki haline döner.
Spiral Nasıl Çıkarılır?
Kullanım süresi dolduğunda, gebelik planlandığında ya da yan etkiler nedeniyle çıkarılmak istendiğinde, muayene sırasında iplerinden tutularak nazikçe çekilir. Bu işlem çoğu zaman takmaktan daha kısa sürer ve daha az rahatsızlık verir. Süresi dolan araç çıkarılırken aynı seansta yenisi takılabilir. Çıkarıldıktan sonra gebelik istenmiyorsa hemen başka bir korunma yöntemine geçilmelidir; çünkü doğurganlık kısa sürede geri döner. Hangi yöntemin size uygun olduğunu bir jinekolog ile birlikte değerlendirmeniz önerilir.
Özetle
RİA, gebelikten korunmada etkili ve uzun süreli bir yöntemdir. Bakır model hormon içermeyen ve devlet kuruluşlarında ücretsiz takılabilen bir seçenekken; hormonlu sistemler ile çerçevesiz ve küresel bakır modeller ürün maliyeti nedeniyle daha yüksek ücretlidir. Ankara’da spiral takılması fiyatları; tür, marka, muayene ve ultrason ihtiyacı ile işlemin yapıldığı ortama göre değişir ve muayene sonrası kesinleşir. Doğru model seçimi ve düzenli kontrol, yöntemden beklenen faydayı sağlamanın temelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Ankara’da spiral takılması fiyatı ne kadar?
Güncel aralıklar yukarıdaki 2026 fiyat bölümünde yer alır; bakır ve hormonlu modeller arasında belirgin fark vardır. Size uygulanacak ücret, seçilen model ve muayene bulgularına göre muayene sonrası kesinleşir.
Spiral taktırmak ücretli mi?
Özel muayenehane ve hastanelerde ücretlidir. Klasik bakır model ise aile planlaması hizmeti kapsamında devlet hastaneleri ve ilgili birinci basamak sağlık kuruluşlarında ücretsiz takılabilir.
Hormonlu spiral SGK tarafından karşılanır mı?
Bu durum reçeteye, tıbbi endikasyona ve güncel geri ödeme koşullarına bağlıdır. Yalnızca doğum kontrolü amacıyla kullanımda ürün bedeli çoğu zaman kişi tarafından ödenir; güncel durumu eczane ve SGK üzerinden teyit etmek gerekir.
Spiral fiyatına muayene dahil mi?
Merkezden merkeze değişir. Muayene, ultrason, ilk kontrol ve ileride çıkarma işleminin fiyata dahil olup olmadığını önceden sormanız, doğru karşılaştırma yapmanızı sağlar.
Spiral takılması acı verir mi?
Genellikle adet sancısına benzer kısa süreli bir kramp hissedilir. Ağrı kesici ve lokal anestezik uygulamalar işlemi daha konforlu hale getirir.
Spiral kaç yıl koruma sağlar?
Bakır modeller 5–10 yıl, hormonlu sistemler ise marka ve modele göre genellikle 3–8 yıl arasında koruma sağlar.
Bakır spiral ile hormonlu spiral arasındaki fark nedir?
Bakır model hormon içermez ve etkisini bakır sayesinde gösterir; ilk aylarda adetler biraz artabilir. Hormonlu model düşük doz progesteron salgılar ve çoğu kadında adet miktarını azaltır.
Gynefix ile klasik spiral arasındaki fark nedir?
T şeklinde gövdesi olmayan, ipe dizili bakır tüplerden oluşan ve rahim kasına sabitlenen bir araçtır. Gövdesi olmadığı için küçük rahim yapısında seçenek olabilir.
Ballerine spiral nedir?
Rahim boşluğunda küre şeklini alan, bakır boncuklardan oluşan hormonsuz bir araçtır. Her merkezde bulunmayabilir.
Spiral adet döneminde mi takılır?
Gebelik olmadığı anlaşıldığı sürece döngünün herhangi bir gününde takılabilir. Adet kanamasının son günleri veya hemen sonrası pratik açıdan sık tercih edilir.
Doğum yapmamış kadınlara spiral takılır mı?
Evet, uygun rahim yapısına sahip olan doğum yapmamış kadınlara da takılabilir; gerekirse daha küçük gövdeli modeller tercih edilir.
Spiral takıldıktan sonra ne zaman kontrole gelinir?
İlk kontrol genellikle 4-6 hafta sonra, ilk adetin ardından yapılır. Sonrasında yılda bir muayene önerilir.
Spiral düştüğünü nasıl anlarım?
Ani kanama, şiddetli ağrı veya iplerin hissedilmemesi durumunda spiral yer değiştirmiş olabilir. Bu durumda ultrason ile kontrol gerekir.
Spiral kilo aldırır mı?
Bakır model hormon içermediği için kilo üzerinde etkisi beklenmez. Hormonlu modellerde hormon dozu düşük ve etkisi büyük ölçüde rahimle sınırlıdır; kilo değişimi bildiren kadınlar olsa da bunun yöntemle ilişkisi her zaman net değildir.
Spiral çıkarıldıktan sonra hamile kalınır mı?
Evet. Çıkarıldıktan sonra doğurganlık genellikle kısa sürede geri döner; gebelik istenmiyorsa hemen başka bir yönteme geçilmelidir.
Ankara’da spiral fiyatları neden değişiyor?
Tür, marka ve model, muayene ve ultrason ihtiyacı, ek tetkikler ve işlemin yapıldığı ortam fiyatın belirlenmesinde etkili kalemlerdir.